100 NĂM NGÀY GIỖ QUỐC TỔ - ĐÔI ĐIỀU VỀ NGÀY MỒNG 10 THÁNG BA ÂL

Tính đến nay đã tròn đúng 100 năm, hằng năm cứ đến ngày Mồng 10 tháng Ba âm lịch, người Việt lại tổ chức ngày giỗ Quốc Tổ. Nguyên vào niên hiệu Khải Định thứ 2 (năm 1917), Tuần phủ của Phú Thọ là Lê Trung Ngọc có tờ trình xin bộ Lễ cho lấy mồng 10 tháng 3 nầy làm ngày quốc tế (quốc lễ cúng tế) ở đền Hùng. Từ đó về sau dân gian nhắc nhau :

Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba

Theo bi văn do Tham tri Tuần phủ Phú Thọ là Bùi Ngọc Hoàn soạn năm Bảo Đại thứ 15 – năm 1940, thì bài văn cho biết đề xuất của Tuần phủ Lê Trung Ngọc, chọn mồng 10 tháng 3, tức trước ngày giỗ vua Hùng đời thứ 18 một ngày.

ĐỒNG DAO HÒA BÌNH VÀ NGÀY CÁ THÁNG TƯ

Trịnh Công Sơn giã từ cõi tạm đúng vào ngày 1 tháng Tư năm 2001.

Chắc chắn rằng ông đã không tự chọn cho mình cái ngày để về với quán quê xưa, cho dù ông từng bình thản đợi chờ cái ngày được gọi đó :

Một lần chợt nghe quê quán tôi xưa

Giọng người gọi tôi nghe tiếng rất nhu mì

Lòng thật bình yên mà sao buồn thế

Giật mình nhìn tôi ngồi hát bao giờ…

(TCS – Bên Đời Hiu Quạnh)

Cũng chắc chắn rằng nhiều người yêu nhạc Trịnh, họ bất ngờ không kém khi ông ra đi đúng cái ngày mà thiên hạ gọi là ngày Cá tháng Tư, cái ngày được phép nói dối để đùa bỡn nhau.

BẠN LÚ CỦA TÔI

Thư bạn viết cho tôi từ tháng 3 năm 2012, vậy là tròn 1 năm 7 tháng chúng tôi không gặp nhau. Tôi giận bạn ? Có lẽ tôi giận tôi thì đúng hơn. Cứ lâu lâu tôi lại chui vào vỏ ốc của mình không gặp mọi người hoặc không dám gặp một ai đó… Lý do đơn giản : vì ai đó hoặc mọi người đã quá tốt mà mình chẳng có gì đáp lại hoặc vô tình làm tổn thương ai đó xuất phát từ lòng tốt của mình… thế thôi. Cũng như chuyện giận nhau của tôi và bạn.

Sài gòn một tuần nay mưa rả rích, tôi mới thò đầu ra rên rỉ trên facebook : “Tự mình rót nước giữa khuya…” đã bị bạn bè xúm nhau la ơi ới : “Thôi không được buồn nữa…”, cứ như một mệnh lệnh. Sợ quá tôi lại chui vào… Lấy thư bạn ra đọc lần nào cũng khóc, nhưng nếu bạn nhắn tin hoặc gọi điện thoại (không biết bao nhiêu lần mà kể) là tôi tàn nhẫn lặng im  .

LÂM "TOILET"

Ngô Đình Hải_ 

Mất hơn một tháng, tính từ ngày chính thức chuyển về làm Phó Giám đốc cho cái Công ty Xuất nhập khẩu này, lão mới chịu mời anh lên để bàn việc.

Một tháng ngồi bó gối không làm gì sau chiếc bàn chật chội chung với đám nhân viên Phòng Hành chánh, anh “bị” nghe rất nhiều chuyện, toàn là những chuyện “trời ơi! đất hởi” nhưng nhiều nhất vẫn là … cái “toilet” riêng trong phòng lão!

Nghe nói trước đây căn nhà là của cặp vợ chồng thương gia giàu có, khi trở thành trụ sở của Công ty, đã sửa chữa gần hết để lấy chỗ làm việc cho hơn 50 con người ta với đủ thứ ban bệ, chỉ chừa lại mỗi căn phòng ngủ của họ để làm phòng Giám đốc, tất nhiên cái “toilet” trong đó cũng được ở lại theo, còn những cái khác đã được thiết kế để dùng chung cho mọi nhân viên trong tòa nhà. Vô tình, cái “toilet” riêng biệt đó nổi lên như một thách thức, một niềm kiêu hãnh của kẻ được sử dụng nó, một minh chứng cho cái quyền lực cao nhất ở đây. Nó khơi dậy sự tò mò với bất kỳ nhân viên nào có dịp lên phòng Giám Đốc! Anh…cũng vậy!

NHỮNG KẺ VÔ THỪA NHẬN

Hồi ấy mẹ tôi kể chuyện ma cho tôi nghe là để cho đứa bé lên chín lên mười là tôi bắt đầu có vốn liếng kiến thức về thế giới. Những câu chuyện kể này là mẹ tôi đã tiếp thu được từ bà nội tôi, còn bà nội tôi thì tiếp thu từ bà cố tôi, bà cố tôi thì tiếp thu từ bà cao tôi. Như vậy những câu chuyện ma mẹ tôi đem ra kể cho tôi nghe là có tự đời não đời nào. Mãi đến khi làm công việc sưu tập  văn chương dân gian tôi cũng vẫn chưa tìm ra được lời giải cho câu hỏi tôi vẫn luôn đặt ra với mẹ tôi hồi ấy: Vậy thì lũ ma là do ai sinh ra? Và cũng chính là cái câu hỏi ám ảnh suốt một thời thơ ấu của tôi đã khơi dậy niềm đam mê trong tôi. Để có lời giải cho tra vấn về gốc gác loài ma, một thứ tra vấn có tính chất siêu hình, tôi phải có trong tay những câu chuyện kể về chúng, càng nhiều càng hay. Như vậy là tôi đã lao vào công việc sưu tập sưu tầm vô cùng vất vả, nhưng cũng vô cùng lý thú...

TIN NHẮN SAU GIAO THỪA

Phan Trang Hy_

Trong một ngày, bạn nhận bao tin nhắn? Riêng tôi, ít nhất cũng một tin và nhiều thì khỏi phải nói. Có những thứ tin nhắn làm ta khó chịu, nhưng cũng có những tin làm ta vui, làm ta phấn chấn, yêu đời. Khi ta bực mình, gặp tin nhắn của kẻ chào mời mua hàng, hay quảng cáo, chắc gương mặt của ta quạy cong lên, rồi nhàu đi, rồi bị xị, rồi miệng lẩm bẩm những từ không được thanh tao cho lắm. Khi ta vui, thì dẫu có tin nhắn nhầm địa chỉ, ta cũng chẳng thấy làm sao, lòng nhủ thầm kệ nó. Rồi lúc ta chờ đợi, nghe điện thoại có tin là lòng ta vui, nghĩ là ta còn được quan tâm.

Đang lau lại mấy bức tranh treo tường, chuẩn bị đón Tết, tôi vừa làm vừa nhẩm hát theo lời những bản nhạc đón xuân. Không biết tâm trạng bạn ra sao khi Tết đến? Riêng tôi, dẫu tuổi càng ngày càng cao, nhưng lòng vẫn rộn ràng khi nghe những bản nhạc xuân. Cũng những bản nhạc ấy, nếu ngày thường, dẫu tôi có nhẩm hát theo thì lòng cũng chẳng nôn nao, háo hức. Vừa treo xong bức tranh cuối cùng, cũng là lúc điện thoại tôi báo có tin nhắn. Không như mọi khi, tôi chưa vội cầm điện thoại, mở tin. Rửa tay xong, rồi uống xong ly nước, đâu vào đấy, tôi mới xem là tin nhắn gì. À, ra thằng Anh, bạn tôi nhắn là có rảnh đi làm ly cà phê cuối năm. Bọn tôi vẫn vậy, nhắn tin với nhau là nhắc đi cho có bạn, có người nói chuyện, chớ uống cà phê một mình khi cuối năm nó sao ấy.

TẾT Ở XỨ XA

Trương Xuân

Mãi đến hôm nay mới tổ chức được lễ mừng tuổi cho gia đình. Tết năm nầy rơi vào ngày thứ 2, nên người lớn đi làm, trẻ con đi học. Ở nước ngoài, vào Tết Nguyên Đán, mặc dù người Việt và cộng đồng người Hoa cũng tổ chức rầm rộ, cố gắng giữ lại phong tục tập quán văn hóa của dân tộc mình nơi đất nước thứ hai, nhưng vẫn không được chính thức công nhận để nhân viên có thể được nghỉ, ít nhất là 1 ngày Tết để vui Xuân như ở bên nhà. Than thì than vậy, nhưng nghĩ rằng, mình cũng đã quá may mắn lắm rồi, so với nhiều cảnh khổ ở xung quanh, trong cuộc sống.

Tết năm nay, thật sự lòng mình cũng không có cảm giác đón Xuân thật trọn vẹn. Giờ này năm vừa qua, tâm trạng của mình như trẩy hội. Vừa vui Xuân với gia đình bên Úc, vừa hân hoan chuẩn bị sửa soạn hành lý, để sau Rằm tháng Giêng trở về quê thăm Mẹ. Sở dĩ chọn sau Rằm, vì nhớ có lần, cả gia đình về quê ăn Tết, Mẹ vui, cười sung sướng, nhưng sau đó, trước khi về lại Úc, Mẹ rỉ tai con : “Tháng Giêng là tháng Mẹ lu bu lắm, nhiều Chùa tổ chức Thọ Bát Quan Trai, Mẹ lu bu lắm con à.” Con và thằng Thịnh, cháu Nội của Mẹ đã không khỏi bật cười khi hiểu ý Mẹ, 2 cô cháu nháy mắt mà cười sau lưng. Ôi! Thương quá là thương cái “lu bu quá” của Mẹ , Mẹ ơi.

ĐẦU NĂM KHỈ NÓI TẦM PHÀO VỚI NHAU CHUYỆN MỪNG TUỔI

Đồ Gàn XXI

Chuyện mừng tuổi ngày đầu năm có tự thời xửa thời xưa. Hầu như trong đời ai cũng đều đã từng khoanh tay trước ông bà, cha mẹ… mừng ông bà, cha mẹ năm mới thêm được thọ. Có đã từ lâu, ai ai cũng từng đã làm, phải làm. Nhưng có ai đã để ý sự việc chung quanh chuyện mừng tuổi chưa, thấy vậy chớ nó cũng có đủ thứ chuyện nổi đình nổi đám khi trà dư tửu hậu.

Đầu năm “tám” ngắn gọn, nói tầm phào sơ sơ với bà con vài ba chuyện cho vui. Chỉ mong là đừng gây nên chuyện nổi đình nổi đám.

Điều mà Gàn Tui muốn nói trước tiên là “tuổi” ở đây phải viết có “ô”, đừng bày viết “tủi” theo nghĩa mừng mừng tủi tủi mà sẽ sinh ra lắm điều. Mới cách đây mấy bữa, rành rành trên mấy sạp hàng bán giấy tiền vàng bạc cúng “tất niên”, thấy người ta in to tổ bố dòng chữ “tết niên”, ngẫm lại mà giật mình. Cứ nghĩ xem, khi mà mỗi cuối năm ai nấy đều cứ bô bô là cúng “tết niên”, sớm muộn gì nó cũng sẽ chết cái tên đó trên cửa miệng người đời. Chắc chắn là sau nầy thiên hạ sẽ khổ công chí chóe cãi với nhau chuyện ngữ nghĩa của “tết niên”. Rồi cuối cùng sẽ chả có ai hiểu được “tết niên” nó là cái quái gì, “tất niên” nghĩa là làm sao !

TAY MANG KHĂN GÓI SANG SÔNG

     Mùa Xuân đã được người xưa chọn làm “mùa cưới” không phải là chuyện ngẫu nhiên mà rất chí lý: Tiết Xuân ấm áp gió Xuân tươi mát vạn vật sinh sôi nẩy nở – nguồn sống dường như đang bắt đầu sau bao tháng giá rét mưa bão… Tình yêu sẽ được đơm hoa kết trái hòa hợp cùng đất trời trong những tháng ngày xuân chan hòa hương sắc và hy vọng…

     Cô gái – nàng dâu trong ca dao đã có lần tâm sự:

              “Tay mang khăn gói sang sông

              Mẹ kêu mặc mẹ thương chồng phải theo”

     Cũng có miền – câu ca là :

              “Tay mang khăn gói sang sông

              Mồ hôi ướt đẫm thương chồng phải theo”

     Hay là :

              “Tay mang khăn gói sang sông

              Mẹ kêu khôn tới thương chồng khôn lui”.

BẠN TÔI

Kính ! Thế là cũng đã hơn 3 tháng rồi kể từ ngày mày khởi hành chuyến đi về cõi vĩnh hằng. Hôm nay ngồi đây nhớ về mày, tao lại quẩn quanh với cái suy nghĩ vẩn vơ về những sống còn, được mất của kiếp người... Tao biết giờ này đối với mày thì những khen chê, trách móc, những tình toán lo toan… và nhiều thứ khác nữa đều trở nên vô nghĩa !

Ngồi trước tấm di ảnh của mày, của một thằng Kính đường bệ nghiêm trang, mà sao tao cứ nghĩ về một thằng bạn ngày xưa, một thằng bạn từ thuở quần shot, áo sơ mi tung tăng chạy nhảy, đánh đáo, bắn bi ở cái sân trường Tiểu học quận lỵ Bình Khê ấy... Kính à! Nói theo sách nhà Phật thì đúng là tụi mình có duyên với nhau và cái duyên ẩy nó đã gắn bó tình bạn chúng mình suốt gần 60 năm qua...

THIÊN ĐƯỜNG VÀ ĐỊA NGỤC

…Chủ nhật chúng tôi chỉ muốn nằm nhà bên nhau. Quỹ thời gian sống còn được bao lâu? Nhưng bè bạn lại đến chơi. Sao anh lắm bạn thế nhỉ? Anh hiếu khách, nên bạn bè thường đến chơi chuyện trò rôm rả. Ông nào cũng hăng, từ tranh luận đến tranh cãi đủ chuyện trên trời dưới đất, chuyện kinh tế, xã hội, môi trường, từ chuyện hôm nay đến chuyện cả ngàn năm sau.

Hai khách hôm nay,  một là anh vợ, họa sĩ Lâm, một là em rể, thương gia Hưng. Anh vợ em rể, nhưng xưng hô mày tao thoải mái. Họ là bạn thân từ hồi trung học. Hình như  anh Hưng vừa đi chơi golf về, trên đường về  tiện ghé chở anh Lâm và họ tranh luận điều gì đó trên đường đi chưa đã, nên ghé đây cãi tiếp.

Anh thích những buổi tranh luận như thế, thường kiên nhẫn lắng nghe, đôi khi chen vào…

CHUYỆN HÀM ÂN

            Cả xóm bỗng đồn rùm lên là nghe đâu Ông Chài ở chòm trên “được hàm ân”.

            Nói là xóm chớ thiệt ra trảng đất nằm kề con suối Co Co, cái trảng nông nổng này gần như góp đủ hết mặt mày dân các xóm Tiên Thái, Tiên Bình, Tiên Thạnh bên kia sông tản cư qua đây, cùng chen chúc sin sít ở bên nhau. Chừng mươi gia đình của xóm Tiên Trị bờ đối diện cũng kéo qua dựng lên mấy cái lều. Chỉ trong một thời gian ngắn, thốt nhiên nơi đây lều tranh trại lá mọc như nấm, trải dài từ Tiên An, Tiên Hòa xuống tới tận Tre Đôi, Soi Nổ. Mấy cái nhà lá mái, trính cối, cột to đùng ở bên kia sông Việt Minh đã cho đốt sạch. Toàn quốc phải tiêu thổ kháng chiến mà. Có riêng gì đất Bình Định nầy đâu. Lính Tây trên An Khê, Tú Thủy có mò xuống cũng sẽ chỉ gặp vườn không nhà trống. Tây có vượt sông đuổi theo dân, con nước sông Côn vùng đầu nguồn nơi đây đủ hung hãn làm chậm chân bọn chúng, dân sẽ kịp chạy lên Lỗ Trâu Nằm ở trên Hòn Dồ. Tây nó càn rát quá thì hè nhau theo đèo Bồ Bồ thoát qua Thuận Ninh. Chạy giặc mệt đủ điều, nhưng có mấy khi cả làng được túm tụm ở bên nhau, cùng gánh cùng gồng vui buồn sướng khổ với nhau như vầy đâu.

NỤ CƯỜI PHÚC HẬU GIỮA THU VÀNG

Giọt, từng giọt chậm rãi và lặng lẽ chảy… giọt này nối tiếp giọt kia.

Tôi nghĩ đến những giây phút bên nhau. Những mảnh quá khứ như đang trở về từ ký ức với một niềm nhớ khôn nguôi.

Khi chúng tôi gặp và biết nhau ở Đà Lạt trời cũng se lạnh, nhưng không có những màu sắc rực rỡ của mùa thu như ở Washington: Giữa tán lá màu xanh sẫm của các cây tùng, cây bách, những chiếc lá phong và những loại dây leo đặc biệt của vùng bắc Mỹ nổi lên một màu đỏ rực. Một thế giới màu sắc từ vàng đến tím, với những cơn gió làm tung bay những chiếc lá khô rụng xuống, lìa cành, xa gốc.  

Những “gamme” màu ấm của mùa thu ngọt ngào làm tôi nhớ đến cái vòng ôm nồng ấm trong niềm vui được gặp lại nhau.

Tôi vừa trải qua một chuyến đi dài, lần đầu đến Mỹ, nhưng điều quan trọng nhất là gặp lại một người bạn vô cùng thân thiết.

ĂN CHÈ... RỒI LẠI ĂN XÔI

         “Mặn, nhạt, chua, cay, lẫn ngọt, bùi” (Thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm): Vị giác đó mà tình đời cũng đó. Món ngọt phong phú lắm: Bánh thuẫn, bánh in, cốm nếp, cốm ngô… Mà phải chăng, trong đó chè là món thứ nhất?

       Chè nào chẳng nấu với đường và thường không thiếu các “gia vị” vẫn dành cho nồi chè: Dầu chuối, gừng, va – ni, lá dứa…

      Chè tổng hợp là món chè thường gặp nhất ở nông thôn, tức nông dân thường ăn nhất. Chè chế biến từ đậu đen, nếp, đậu phụng (rang, nguyên hột). Tại sao nông dân thích ăn chè tổng hợp? – Vì trong các gia đình nông dân vẫn sẵn có những thổ sản này. Chè tổng hợp nấu đặc. Người nông dân thích ăn đặc, cho chặt bụng mà cầm cày, cuốc, nên gặp món chè này thì phải lòng không gì hơn. Chén chè tổng hợp nóng, bốc hơi, tỏa đủ hương vị: Thơm - nếp, bùi - đậu đỗ, vị ngọt của đường tới. Người sành ăn sẽ ăn nóng, bẻ bánh tráng nướng giòn giòn, thơm thơm xúc ăn, cho thêm hương vị. Chén chè này, ăn nguội sẽ mất hết hương vị, bỏ cục đá lạnh (của thời nay) vào sẽ rất nhạt nhẽo; chế biến chè phải dùng đường đen (đường muổng hay đường tán) mới có vị ngọt đậm đà tính dân dã, nó không hợp với đường cát trắng, dành cho bữa chè khác của nhà khá giả.

TA VẪN GỌI NHAU GIỮA CUỘC NGÀN NĂM

giữa đất trời ngàn dặm ta vẫn gọi tìm nhau như cuộc gọi tìm nhau có tính cách định mệnh của những mảnh phù vân, ai đã đi xa, và ai không đi xa, đi xa hay ở lại cũng chỉ là cách nói lãng đãng về những cách thế tồn tại giữa cuộc sắc không, một chiều nào lãng đãng ngọn gió cuối ngày ta chợt nghe như có nước mắt em rơi giữa nỗi buồn trong ta, sắc không là cuộc hòa trộn giữa nước mắt với niềm vui, một sáng nào nghe lũ chim cuống quít nói với nhau những lời hân hoan về buổi sớm mai,niềm vui tưởng chừng làm xúc động hết thảy cây lá trên rừng lại chẳng thể dấu nổi nỗi cô đơn vốn ngàn năm ẩn  giữa cây lá trên rừng, thì có nghĩa gì tiếng chim rừng ngợi ca buổi sớm giữa những sắc màu khôn cùng của càn khôn lung linh bất tận, hết thảy chỉ là cái nhỏ nhoi trong bất tận, tiếng chim vui của buổi sớm mai chỉ là cái một trong tất cả, giữa đất trời ngàn dặm ta vẫn gọi nhau, ta gọi em khi tuyết bắt đầu tan trên những cánh hoa khi đêm đã lén để cho hương thơm của mình lan đi giữa giá rét, đâu chỉ có ta và em gọi tìm nhau, khi đêm lũ hoa trên mặt đất cũng gọi tìm nhau, hương thơm là tiếng nói của  hết thảy những loài hoa mọc nơi mặt đất, khi lặng im thì chẳng nghe thấy, chỉ nghe tỏa hương thơm khi chúng gọi tìm nhau, phải rồi, khi đêm khi các loài  hoa trên mặt đất lén để cho hương thơm của mình lan trong giá rét, các vị thần trên núi Voi Nằm cũng chuyện trò nhau, một ngàn lần  khốn khổ và u tối cả một lũ khốn khổ u tối, là bọn họ nói về ngôi làng  Cù bé nhỏ nơi sinh ra ta, ngôi làng bỗng  xuất hiện giữa cuộc sắc không như một ví dụ về nỗi thống khổ, ta cũng chỉ muốn thổ lộ với em về nơi sinh ra ta như một ví dụ về cách nhìn thế giới, giữa đất trời ngàn dặm ta vẫn gọi nhau, em gọi ta khi hết thảy những người làng Cù của ta  đang trong những giấc mơ không hề có kết cuộc, những giấc mơ như cứ dài ra dài ra, ánh mặt trời là luôn đổi khác, còn những giấc mơ dài ngằn ngặt của người làng Cù của ta thì cứ cũ đi không kịp nhìn thấy, giữa đất trời vạn dặm ta vẫn gọi tìm nhau, ta vẫn vội vã băng qua thế kỷ u buồn, và gọi em

Nguyễn Thanh Hiện

Cựu GS QuangTrung BinhKhe

ĐOẠN KẾT MỘT VỠ KỊCH ĐÊM RÉVEILLON

Ba đứa với một ít con cá mương cùng vài cái nem bà Sáu Ngọc vừa từ Phú Phong mang vô, thế là đã có chút hương vị quê hương, có chút không khí đêm ra đời của Chúa. Đêm Giáng sinh đêm Thánh vô cùng.

Đêm Giáng sinh ba đứa ngồi nhắc lại chuyện xưa. Nhắc đến vỡ kịch trên TV đâu từ hồi đầu thập niên 70. Không nhớ tên vỡ kịch là gì, không nhớ rõ đoàn kịch nào diễn. Trong ký ức chỉ còn để lại là TV phát sóng cũng vào thời điểm Noel, ấn tượng với vai diễn của nghệ sĩ Tâm Phan.

Vỡ kịch chỉ với ba nhân vật. Người cha, cô con gái và một chàng trai. Sự việc xoay quanh một bức tranh. Bức tranh vẽ 12 tông đồ của Chúa.

NHỮNG NGƯỜI THẦY CỦA TÔI

Tôi còn nhớ lắm về một thời thơ ấu, cái thuở mà tôi mới chập chững bước chân vào những năm đầu tiên của đời học trò. Nhất là cái quãng thời gian 5 năm theo học bậc tiểu học tại trường Tiểu Học Quận Lỵ Bình Khê ấy tôi đã được may mắn sống trong sự dạy bảo, thương yêu, đùm bọc của 4 người Thầy rất mực kính yêu, mà cho đến nay tôi vẫn còn nhớ rất rõ tùng lời nói, từng cử chỉ đầy ắp tình yêu thương mà các Thầy đã dành cho chúng tôi. 

Năm ấy khi rời khỏi trường làng, bước chân vào học năm thứ nhất bậc tiểu học tại ngôi trường tiểu học công lập của huyện, tôi được học lớp Năm - theo học trình cũ, còn bây giờ gọi là lớp Một - do Thầy Nguyễn Ngọc Liễn phụ trách. Tôi còn nhớ, lần đầu tiên khi nhìn thấy cánh tay run run của Thầy đưa lên trước lúc viết bảng tôi nghĩ rằng chắc là chữ viết của Thầy không được đẹp. Thế nhưng không phải thế, khi viên phấn chạm vào mặt bảng đen thì tay Thầy hết run và cũng chính là lúc từ cái bàn tay run run ấy của Thầy từng dòng chữ thẳng tắp, nét chữ cứng cáp, đầy đặn lần lượt hiện ra... Hôm nay chữ viết của tôi tương đối chuẩn xác, rõ ràng một phần lớn là nhờ những bước đầu tiên nhờ Thầy chỉ bảo...

BẠN GIÀ

    - Ối trời, mày đi đâu lâu nay?

Đang cặm cụi chăm tỉa cho chậu mai dự định sẽ đem vào chưng trong phòng khách mấy ngày tết, bất chợt Phúc xuất hiện trước mặt, Tấn trợn tròn mắt hỏi, còn Phúc thì nở nụ cười làm sáng lên gương mặt khắc khổ nhăn nheo.

Gần ba mươi năm rồi, từ ngày hắn bỏ nơi này ra đi, nói với Tấn là trở vào trong Sài gòn hay đâu đó, tìm một cuộc sống dễ dàng hơn bởi hắn đã quá chán cái chốn rẫy nương nắng gió này.

Cả hai cùng sinh ra từ Quảng Trị, một tỉnh miền Trung giáp ranh với vĩ tuyến 17, nơi con sông ngăn chia hai miền Nam Bắc. Sự kiện lịch sử này xảy ra hai năm trước khi cả hai chào đời. không phải sinh ra cùng một nơi. Tấn ở huyện Triệu Phong, một vùng lúa gần biển, còn Phúc ở Cam Lộ, một huyện vùng cao.

Chiến tranh liên miên và rồi năm 1972, khi phe bên kia tấn công vào tỉnh lỵ này, họ chạy vào Huế, rồi Đà Nẵng, ở trong những trại tạm cư. Chuyện về lại chốn chôn nhau cắt rốn ngày càng xa vời, vả lại rồi cũng đạn bom tang tóc bởi chiến tranh chưa thôi, nhiều gia đình cùng nhau di dân, vào khai hoang lập cư trong vùng rừng núi này, dưới sự chăm lo của một Linh Mục.

BÀ TÔI ĂN TRẦU

Sáng nào, bà tôi cũng ăn trầu, sau khi đã giúp má tôi dọn dẹp xong nhà cửa để má bắt đầu công việc của một ngày mới, bà tôi tới ngồi bên cơi trầu đặt trên giường của bà. Cơi trầu của bà là một hộp sơn mài cũ kỹ, nắp hộp to bằng cái đĩa bà thường dùng sắp đồ cúng trong ngày nhà có giỗ.

Bà đựng đủ thứ trong cơi trầu: vài thếp lá trầu xanh, mấy quả cau tươi, chừng một nắm rễ cắt sẵn dài bằng đốt ngón tay, một con dao xếp, bộ cối giã trầu bằng đồng cùng mấy viên thuốc lá rê to bằng quả trứng gà gói trong một lớp lá chuối... Bên giường là một “ông bình vôi” bằng đất nung mầu đỏ khé và cái ống nhổ bằng đồng thau luôn sáng bóng. Ðôi tay bà khẳng khiu, một tay cầm lá trầu, tay kia cầm “dao chìa vôi” rọc theo sống lá để chia đôi lá trầu. Xong, bà lấy một nửa lá trầu, dùng bàn tay ủi ủi cho thẳng trước khi quệt vôi, têm trầu. Bà bỏ miếng trầu vừa têm kèm với vài miếng rễ, miếng cau tươi (có khi là cau khô bà ngâm nước trước cho mềm) vào cối giã trầu. Bà ngồi ăn trầu, một chân xếp trên chiếu, một chân dựng đầu gối gác một cánh tay lên đó, miệng nhai bỏm bẻm. Những lúc này, tôi thương bà lắm và thầm mong bà sống lâu.   

THẦY TÔI

Một làn gió bấc thổi qua, cỏ khẽ rùng mình làm màu xanh sắc lại. Màu xanh này làm tôi nhớ lại cái màu xanh mà từ thứ hai đến thứ bảy tôi đều gặp ở hồi xa xa lắm. Màu sắc phục của thầy tôi. Thầy Trần Minh Sư !

Thầy không thể lẫn với bất cứ thầy nào được vì Thầy luôn mặc bộ đồ lính đi dạy. Tôi nghe chồng tôi kể trước khi về dạy ở Trường Tiểu học Quận Lỵ Bình Khê, Thầy dạy ở Trường Tiểu Học Bình Nghi. Thầy dạy lớp chồng của tôi. Ở lớp đó có một học sinh nam cực kì cá biệt, tên là “Ên” Chí (“Ên” là tên đệm mà bạn bè kèm vô vì nghe nói ngày xưa anh này rất bợm và lớn tuổi nhất lớp). Hồi đó, Thầy có một cái xe mô-bi-lét (nếu hết xăng thì dùng như xe đạp) rất oách. Lũ học trò trường làng nghe tiếng xe “bành bạch” là biết Thầy đến rồi. Như mọi hôm, vào lớp là Thầy điểm danh nhưng vắng mất trò Chí “Ên”. Cả lớp nhao nhao . Thầy gọi lớp trưởng hỏi lí do vắng mặt của trò Chí. Lớp trưởng ấp a,ấp úng mãi rồi thưa :

-  Thưa thầy… thưa thầy… trò Chí cưỡi xe của thầy vô Cây Xoài Một rồi ạ.