NẮNG

rồi bỗng dưng nắng đi đâu mất biệt

chiều lao đao tìm dấu vết hoàng hôn

không có nắng làm sao mà em biết

ngày tắt chưa mà bóng tối chập chờn ?

reu

ĐOẠN KẾT MỘT VỠ KỊCH ĐÊM RÉVEILLON

Ba đứa với một ít con cá mương cùng vài cái nem bà Sáu Ngọc vừa từ Phú Phong mang vô, thế là đã có chút hương vị quê hương, có chút không khí đêm ra đời của Chúa. Đêm Giáng sinh đêm Thánh vô cùng.

Đêm Giáng sinh ba đứa ngồi nhắc lại chuyện xưa. Nhắc đến vỡ kịch trên TV đâu từ hồi đầu thập niên 70. Không nhớ tên vỡ kịch là gì, không nhớ rõ đoàn kịch nào diễn. Trong ký ức chỉ còn để lại là TV phát sóng cũng vào thời điểm Noel, ấn tượng với vai diễn của nghệ sĩ Tâm Phan.

Vỡ kịch chỉ với ba nhân vật. Người cha, cô con gái và một chàng trai. Sự việc xoay quanh một bức tranh. Bức tranh vẽ 12 tông đồ của Chúa.

QUY TẮC

Trên đời duy nhất một quy tắc

Nhắm mắt tuân theo chớ thắc mắc

Ấm cửa yên nhà mãi thắm tươi

Tâm đầu ý hợp luôn ghi khắc

Không nên chuốc lắm nỗi tai ương

Đừng để gặp nhiều điều bất trắc

Chìa khóa trong tay giữ mối giềng

“Vợ mình luôn đúng” mới tâm đắc

Tú Gân

Khóa 3 QuangTrung BinhKhe

RAU RĂM CHỊU LỜI ĐẮNG CAY

Tôi mời người bạn phương xa đi nhậu sò lông nướng mỡ hành, để gọi là hồi tưởng chút hương vị dĩ vãng. Thấy tôi miệt mài rau răm với sò lông, y cười khẩy “Dám ăn rau răm à?”. Bè bạn lâu năm, tôi nhận ra ngay đó là nụ cười… đểu, “à, thì ra thằng này không còn gì để mất, nên ăn bừa…”. Thiên hạ dị nghị ăn rau răm làm mất đi bản lĩnh đàn ông. Đồn chi mà ác khẩu rứa!

(Vũ Thế Thành)

Huyền thoại mở đầu

Rau răm có trong câu ca dao đầy lâm ly thế này “Gió đưa cây cải về trời, rau răm ở lại chịu lời đắng cay”. Thiên hạ truyền miệng, chúa Nguyễn Ánh trên đường tẩu quốc dạt vào Côn Đảo. Chẳng hiểu xích mích chi đó với bà vợ tên Răm, nên nhốt bà này ở đảo. Khi rời Côn Đảo, đứa con tên Cải đòi mẹ đi theo, Nguyễn Ánh quẳng luôn con xuống biển.

Hiện nay trên đảo vẫn còn miếu thờ bà Răm, nhưng vì sao cải chết mà răm lại chịu lời đắng cay thì vẫn chưa giải thích được. Có điều rau răm mang tiếng gây bệnh xìu ở đàn ông là điều có thiệt.

QUY NHƠN NGÀY VỀ

 

Nằm nghe ngàn sóng vỗ

Đường Xuân Diệu mơ màng

Về Quy Nhơn phố biển

Gió cùng tôi lang thang

Theo mây về ghềnh Ráng

Khóc thơ Hàn đêm trăng

Thương mòn viên đá trứng

Quy Hòa mờ sương giăng

Sông Hà Thanh lỡ hẹn

Tôi tìm về Tháp Đôi

Tháp ngàn năm son sắc

Sao mình tôi lẻ loi

Sáng sớm ra Nhơn Lý

Chiều muộn về Nhơn Châu

Biển trời xanh vời vợi

Biết tìm người nơi đâu

Nguyễn Thị Cúc

Khóa 5 QuangTrung BinhKhe

  

NHỮNG NGƯỜI THẦY CỦA TÔI

Tôi còn nhớ lắm về một thời thơ ấu, cái thuở mà tôi mới chập chững bước chân vào những năm đầu tiên của đời học trò. Nhất là cái quãng thời gian 5 năm theo học bậc tiểu học tại trường Tiểu Học Quận Lỵ Bình Khê ấy tôi đã được may mắn sống trong sự dạy bảo, thương yêu, đùm bọc của 4 người Thầy rất mực kính yêu, mà cho đến nay tôi vẫn còn nhớ rất rõ tùng lời nói, từng cử chỉ đầy ắp tình yêu thương mà các Thầy đã dành cho chúng tôi. 

Năm ấy khi rời khỏi trường làng, bước chân vào học năm thứ nhất bậc tiểu học tại ngôi trường tiểu học công lập của huyện, tôi được học lớp Năm - theo học trình cũ, còn bây giờ gọi là lớp Một - do Thầy Nguyễn Ngọc Liễn phụ trách. Tôi còn nhớ, lần đầu tiên khi nhìn thấy cánh tay run run của Thầy đưa lên trước lúc viết bảng tôi nghĩ rằng chắc là chữ viết của Thầy không được đẹp. Thế nhưng không phải thế, khi viên phấn chạm vào mặt bảng đen thì tay Thầy hết run và cũng chính là lúc từ cái bàn tay run run ấy của Thầy từng dòng chữ thẳng tắp, nét chữ cứng cáp, đầy đặn lần lượt hiện ra... Hôm nay chữ viết của tôi tương đối chuẩn xác, rõ ràng một phần lớn là nhờ những bước đầu tiên nhờ Thầy chỉ bảo...

BẠN GIÀ

    - Ối trời, mày đi đâu lâu nay?

Đang cặm cụi chăm tỉa cho chậu mai dự định sẽ đem vào chưng trong phòng khách mấy ngày tết, bất chợt Phúc xuất hiện trước mặt, Tấn trợn tròn mắt hỏi, còn Phúc thì nở nụ cười làm sáng lên gương mặt khắc khổ nhăn nheo.

Gần ba mươi năm rồi, từ ngày hắn bỏ nơi này ra đi, nói với Tấn là trở vào trong Sài gòn hay đâu đó, tìm một cuộc sống dễ dàng hơn bởi hắn đã quá chán cái chốn rẫy nương nắng gió này.

Cả hai cùng sinh ra từ Quảng Trị, một tỉnh miền Trung giáp ranh với vĩ tuyến 17, nơi con sông ngăn chia hai miền Nam Bắc. Sự kiện lịch sử này xảy ra hai năm trước khi cả hai chào đời. không phải sinh ra cùng một nơi. Tấn ở huyện Triệu Phong, một vùng lúa gần biển, còn Phúc ở Cam Lộ, một huyện vùng cao.

Chiến tranh liên miên và rồi năm 1972, khi phe bên kia tấn công vào tỉnh lỵ này, họ chạy vào Huế, rồi Đà Nẵng, ở trong những trại tạm cư. Chuyện về lại chốn chôn nhau cắt rốn ngày càng xa vời, vả lại rồi cũng đạn bom tang tóc bởi chiến tranh chưa thôi, nhiều gia đình cùng nhau di dân, vào khai hoang lập cư trong vùng rừng núi này, dưới sự chăm lo của một Linh Mục.

KÍNH GỞI

Nữ hoàng, đã chết từ lâu, 

Từ ngăn tủ áo quần yên tĩnh ,

Lọ nước hoa, bốc hơi cạn kiệt

vỡ bụi trần khi đã trải qua;

Từ mái tóc, 

hương thơm như vậy

đã trôi vào khe núi

Trôi trên ngọn cây, gió lặng thầm mỏi mệt là ta…

Cao Văn Tam

BINH BIẾN THÀNH BÌNH ĐỊNH NĂM 1800

Thành Bình Định trước xưa là Thành Đồ Bàn của Chiêm Thành, năm 1778 Nguyễn Nhạc lên ngôi vương đã cho xây đắp lại, đổi tên là Thành Hoàng Đế. Đến khi nhà Tây Sơn bất hòa, Quang Trung Nguyễn Huệ định đô ở Phú Xuân, Hoàng Đế thành của Thái Đức Nguyễn Nhạc mất thực lực nên quen gọi với tên là thành Quy Nhơn.

Tháng 6 năm Kỷ Mùi 1799, Nguyễn Ánh ở Gia Định ra chiếm lấy được Quy Nhơn, đổi tên là Thành Bình Định. Mùa gió bấc thổi, Nguyễn Ánh về nam, giao lại nơi đây cho Chưởng Hậu quân Võ Tánh và Lễ Bộ thượng thư Ngô Tùng Châu trấn giữ. Tháng giêng năm Canh Thân 1800, đại binh Phú Xuân dưới quyền của Thiếu Phó Trần Quang Diệu và Đại Tư Đồ Võ Văn Dõng vào bao vây Thành Bình Định, hòng đánh chiếm lại Quy Nhơn. Quân giữ thành cùng với Võ Tánh có một quân thứ toàn là người Quy Nhơn, gọi là Quân Ngự Lâm. Có một phiên hiệu của đội quân nầy đã gây ra binh biến nơi thành Bình Định, nếu thành công thì không dễ gì Nguyễn Ánh đã kết thúc sớm cuộc chiến, sớm lấy được Phú Xuân, Thăng Long năm 1802.

BÀ TÔI ĂN TRẦU

Sáng nào, bà tôi cũng ăn trầu, sau khi đã giúp má tôi dọn dẹp xong nhà cửa để má bắt đầu công việc của một ngày mới, bà tôi tới ngồi bên cơi trầu đặt trên giường của bà. Cơi trầu của bà là một hộp sơn mài cũ kỹ, nắp hộp to bằng cái đĩa bà thường dùng sắp đồ cúng trong ngày nhà có giỗ.

Bà đựng đủ thứ trong cơi trầu: vài thếp lá trầu xanh, mấy quả cau tươi, chừng một nắm rễ cắt sẵn dài bằng đốt ngón tay, một con dao xếp, bộ cối giã trầu bằng đồng cùng mấy viên thuốc lá rê to bằng quả trứng gà gói trong một lớp lá chuối... Bên giường là một “ông bình vôi” bằng đất nung mầu đỏ khé và cái ống nhổ bằng đồng thau luôn sáng bóng. Ðôi tay bà khẳng khiu, một tay cầm lá trầu, tay kia cầm “dao chìa vôi” rọc theo sống lá để chia đôi lá trầu. Xong, bà lấy một nửa lá trầu, dùng bàn tay ủi ủi cho thẳng trước khi quệt vôi, têm trầu. Bà bỏ miếng trầu vừa têm kèm với vài miếng rễ, miếng cau tươi (có khi là cau khô bà ngâm nước trước cho mềm) vào cối giã trầu. Bà ngồi ăn trầu, một chân xếp trên chiếu, một chân dựng đầu gối gác một cánh tay lên đó, miệng nhai bỏm bẻm. Những lúc này, tôi thương bà lắm và thầm mong bà sống lâu.   

NÉT TÌNH

Nắng chiều khéo nhuộm màu mây

Chân trời ấy đỏ hây hây ngỏ lời

Chữ tình từng nét rơi rơi

Kết thành khúc nhạc không lời ru sương

Câu thơ gom nhặt dọc đường

Bỗng nhiên có cánh chở hương yêu về

Từ Khánh Phượng

Khóa 5 QuangTrung BinhKhe

THẦY TÔI

Một làn gió bấc thổi qua, cỏ khẽ rùng mình làm màu xanh sắc lại. Màu xanh này làm tôi nhớ lại cái màu xanh mà từ thứ hai đến thứ bảy tôi đều gặp ở hồi xa xa lắm. Màu sắc phục của thầy tôi. Thầy Trần Minh Sư !

Thầy không thể lẫn với bất cứ thầy nào được vì Thầy luôn mặc bộ đồ lính đi dạy. Tôi nghe chồng tôi kể trước khi về dạy ở Trường Tiểu học Quận Lỵ Bình Khê, Thầy dạy ở Trường Tiểu Học Bình Nghi. Thầy dạy lớp chồng của tôi. Ở lớp đó có một học sinh nam cực kì cá biệt, tên là “Ên” Chí (“Ên” là tên đệm mà bạn bè kèm vô vì nghe nói ngày xưa anh này rất bợm và lớn tuổi nhất lớp). Hồi đó, Thầy có một cái xe mô-bi-lét (nếu hết xăng thì dùng như xe đạp) rất oách. Lũ học trò trường làng nghe tiếng xe “bành bạch” là biết Thầy đến rồi. Như mọi hôm, vào lớp là Thầy điểm danh nhưng vắng mất trò Chí “Ên”. Cả lớp nhao nhao . Thầy gọi lớp trưởng hỏi lí do vắng mặt của trò Chí. Lớp trưởng ấp a,ấp úng mãi rồi thưa :

-  Thưa thầy… thưa thầy… trò Chí cưỡi xe của thầy vô Cây Xoài Một rồi ạ.

THẦY NGUYỄN ĐỒNG - NGƯỜI NẶNG LÒNG VỚI SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC ĐẤT BÌNH KHÊ

Thầy Nguyễn Đồng (1910 - 1991)

Thầy Nguyễn Đồng, hiệu là Kính Sơn, sinh năm Canh Tuất (1910), vào giữa năm âm lịch, tại thôn Phú Hiệp, xã Bình Phú, huyện Bình Khê, tỉnh Bình Định (nay thuộc Thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định). Thầy là người con thứ hai trong một gia đình có truyền thống đạo đức và văn hóa. Thuở nhỏ, Thầy được học Hán văn tại nhà. Lớn lên theo học trường Pháp - Việt Collège de Quinhon, là tiền thân của trường Quốc Học Qui Nhơn hiện nay. Thầy Nguyễn Đồng đậu bằng Cao Đẳng Tiểu Học Pháp - Việt hay còn gọi là bằng Thành Chung (Diplôme d’Études Primaires Supérieures Franco-Indigène) năm 1929. Là bạn học cùng quê Bình Khê và cùng khóa với Thầy Nguyễn Đồng ở trường Collège de Quinhon còn có hai người bạn thân thiết của Thầy là Nhà thơ Quách Tấn (1910 - 1992) và Nhà sư phạm Nguyễn Châu (1910 - 1972). Sau khi đậu bằng Thành Chung, vì gia đình không có khả năng tài chính, Thầy không thể tiếp tục học lên bậc Tú Tài ở Huế hay ở Hà Nội. Thân phụ của Thầy và gia đình cũng không muốn cho Thầy làm việc với chính quyền Bảo hộ hay Nam triều, nên Thầy không thi vào ngạch Thông phán hay vào trường Hậu bổ. Thầy về nhà lập gia đình và bắt đầu công việc dạy học và giáo dục của mình ở địa phương.

ĐÔI ĐIỀU VỀ PHỦ THÀNH QUY NHƠN

Thành Bình Định - Ảnh chụp trước năm 1945
Thành được dời từ Đồ Bàn về An Ngãi - Tuy Viễn năm 1814

            Năm 1471, hạ xong thành Đồ Bàn, bắt Chiêm vương Trà Toàn đem theo quân thứ ban sư về kinh, chỉ vài tháng sau vua Lê Thánh Tông lập ra đạo thừa tuyên thứ 13 là Thừa Tuyên Quảng Nam. Rồi vị tướng nhiều công trạng trong cuộc chiến tiến binh vào kinh đô Đồ Bàn năm ấy là Trung quân Đô thống Phạm Nhữ Tăng, ông được giao quyền Đô Ty Quảng Nam kiêm Trấn Phủ Hoài Nhơn. Phủ Hoài Nhơn là châu Vijaya của người Chiêm trước kia, là một trong 3 phủ mới được thành lập : Thăng Hoa, Tư Nghĩa và Hoài Nhơn, chúng đã được ghi tên vào bản đồ Đại Việt sau cuộc nam chinh của vua Lê. Từ một số thông tin của tộc phả họ Phạm dòng dõi Thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão nầy cho thấy Đô thống phủ, lỵ sở của Thừa Tuyên Quảng Nam lúc ấy đặt tại thành Đồ Bàn. Quan Đô thống đã thọ bệnh qua đời và chôn cất tại đây vào tháng 2 năm 1478, sau được cải táng về làng Hương Quế nay thuộc Quế Phú huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam. Như vậy vị quan đầu tiên trấn nhậm Quảng Nam kiêm lý phủ Hoài Nhơn, ông ở chức chỉ được 6 năm tại Hoài Nhơn, vùng cực nam của Đại Việt thời bấy giờ - là vùng đất cả tỉnh Bình Định bây giờ.

GỪNG CAY MUỐI MẶN

“Tay bưng dĩa muối chấm gừng. 

Gừng cay muối mặn xin đừng bỏ nhau”.

Chỉ vì câu ca dao chơn chất miền Nam này mà hồi nhỏ tôi đã chấm gừng vào muối, nếm chơi cho biết. Trời đất ơi! Vị cay đậm nồng của gừng tăng lên khủng khiếp, hơn xa dưa hấu chấm muối ớt. Ông bà mình ngày xưa “kềm chế” nhau độc địa thiệt. Bài này nói về gừng dưới góc nhìn của khoa học phương Tây.

(Vũ Thế Thành)

Gừng khô cay hơn gừng sống

Hương và vị đặc trưng của gừng chủ yếu được tạo ra từ hỗn hợp của 3 chất: gingerol, zingerone và shogaol. Cả 3 chất này đều có gốc phenol tạo ra mùi hăng và dễ bay hơi, chiếm khoảng 1-3% trong gừng sống (tươi).

THĂM LÔ CAO SU

Mây về từ hướng xa xôi

Có đem hương lạ cho môi em hồng

Bơ vơ đi giữa người đông

Hồn phiêu viễn xứ mênh mông lạc đàn

Mong manh cánh bướm chiều tàn

Gió ru xao xác rơi cành cao su

Mai Văn Hiến

Khóa 6 QuangTrung BinhKhe

VĨNH BIỆT THẦY ĐOÀN THẾ NHƠN

          Mấy  hôm nay một số trang mạng đưa tin nhà văn Võ Phiến hoặc Tràng Thiên là bút danh của Thầy Ðoàn Thế Nhơn - nhà văn ở miền Nam trước năm 1975 đã qua đời vào lúc 7 giờ tối Thứ Hai 28 tháng 9 năm 2015, tại bang California - Hoa Kỳ, hưởng thọ 90 tuổi.

Mặc dầu tùy bút và tạp văn  của ông đã được Nhà nước VN XHCN cho xuất bản 2 tác phẩm là Quê hương tôi và Tạp văn Tràng Thiên, dưới bút hiệuTràng Thiên, nhưng, theo báo “Nhân Dân”, “Cơ quan Trung ương của đảng Cộng sản Việt Nam,Tiếng nói của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam” thì “Văn nghiệp của Võ Phiến khá phức tạp …”.

CẢM NHẬN KHI ĐỌC "NHƯ ÁNG MÂY TRÔI" CỦA NHÀ VĂN MANG VIÊN LONG

“Có lẽ mỗi người là một chiếc lá trên dòng nước cuộc đời chảy xiết, một áng mây lửng lơ trên nền cao vời vợi của cõi trầm luân, không hẹn trước sẽ tấp vào bến bờ ghềnh thác nào, hay sẽ tan rã giữa xanh thẳm vô biên cõi tạm nào!

Ở gần vào tuổi “xưa nay hiếm”, tôi lại cảm thấy dòng thời gian trôi qua đời mình chậm - rất chậm! Thời gian không ồ ạt cuồn cuộn như thuở thanh xuân; cũng không rộn ràng, réo gọi như thời trung niên năm mươi nữa; mà dòng thời gian tháng năm gần cuối đời như ngày càng lơ lửng, nhẹ nhàng, chậm chạp hơn! “ (MVL)

Những dòng chữ này từ “Đôi lời tâm sự” trong cuốn hồi ký “Như áng mây trôi” của nhà văn Mang Viên Long tưởng chừng như đơn giản, vậy mà nó đã chạm ngay trái tim tôi, khiến đêm hôm đó tôi đã đọc xong một mạch từ trang đầu đến trang cuối (cái ngày mà vợ chồng tôi ghé qua nhà ông để gởi cuốn sách “Một phút tự do” của nhà văn Elena nhờ gởi tặng, tôi được ông tặng cuốn hồi ký này) .

NẮNG

Nắng len qua giàn

Rồi quàng vào cổ

Lại đổ xuống vai

Còn cài lên môi

Nắng ngồi trên tóc

Kịp móc đôi chân

Vừa lần làn da

Đã sà vào người

Nắng cười tứ phía

Ngắm nghía em đi

Làm gì em iêu

Anh liều với nắng

Bảo Lộc nắng quá đi thôi

Khoa chè bắt chước học đòi làm thơ

Đọc qua mới thấy vẩn vơ,

Tựa như con cóc đề thơ ấy mà.

Khoa Chè

Khóa 5 QuangTrung BinhKhe

THƯ VIẾT CHO MẸ

Mẹ thương yêu,

Con thường nghĩ về mẹ nhưng trước đây con chưa viết được gì cho mẹ. Con muốn kể cho mẹ nghe rất nhiều điều, tất cả những gì đã xảy ra với con, về cuộc đời mà con đang sống, dù đôi khi con có cảm giác là mẹ đã biết tất cả rồi. Mẹ luôn có một thứ giác quan thứ sáu, một thứ trực giác bén nhạy để linh cảm về những điều sắp sửa xảy ra. Chỉ tiếc là những linh cảm ấy không giúp mẹ tránh khỏi những khổ đau. Và trong đời, mẹ đã đau khổ biết bao! 

Ngay từ lúc còn bé, một cơn sưng màng não đột phát trong vài giờ đã cướp đi người em gái, và sau đó, vì quá đau đớn bà ngoại cũng ra đi.

Kể từ ngày đó mẹ luôn luôn mang theo cái bóp đầm trong đó có hai bức hình đen trắng.