CỔ PHẦN ĐÊM BA MƯƠI

Đầu dây bên kia gọi tôi, “mày lại tao nhé”. Thật lạ, thằng bạn thời sinh viên làm chức to trên tỉnh bỗng dưng mời, như tôi là cấp trên của hắn vậy. Mà tôi chỉ là thằng viết văn quèn của tờ báo văn nghệ tỉnh.

Hàng năm, cận tết, tại sảnh nhà hắn khách xếp hàng như đi khám bệnh, người ra nối tiếp người vào, trật tự và lặng lẽ. Hắn chỉ tiếp có vài phút. Bác sĩ còn lấy tay gõ gõ, cắm ống nghe vài ba giây trên ngực bệnh nhân rồi ra đơn, còn hắn chẳng cần ống nghe nhưng vẫn tìm ra bệnh, đại loại là, “chú còn hơi non, phấn đấu nhé” hoặc “cái khoản quản lí chú còn yếu, anh bồi dưỡng thêm cho chú”..vv…Phong bì chồng lên phong bì, tiền đô chồng lên tiền Việt, vàng ta chồng lên vàng tây…chật kín hộc bàn.

THEO BƯỚC THỜI GIAN

Thời gian trôi mãi chảy về đâu

Mây trắng choàng vai điểm mái đầu

Vạn dặm tha hương đường chửa thoáng

Nửa vòng đất khách ngõ vào đâu!

Ngôi nhà cấp bốn còn chưa giấy

Mảnh đất hằng năm cứ đóng xâu

Nghe xót phận mình dân khách trú

Trở xoay muôn việc vẫn cơ cầu

Đỗ Kinh Thi

TÌNH TRẦN

Thơ Trần Kim Đức - Ảnh Bửu Châu

DÒNG NHỚ

Ngày còn bé theo Ba đi tắm sông. Lũ chúng tôi : Tí Sót (anh Thi), Phúc Anh, Tâm Ti (Ti đen), Ngọc Tám Chu, Thiệt Dư Giả… con gái được ưu tiên : đứa đu vai, đứa bá cổ, còn lũ con trai chỉ được ôm khuỷu tay Ba. Ra giữa giòng Ba đứng nước tầm ngang ngực, Ba giăng tay ra cho mấy đứa con trai ôm 2 cánh tay thì bất ngờ Ba ngụp đầu xuống nước. Đã nhiều lần nên chúng tôi kinh nghiệm : lũ con gái nín thở ở dưới nước nhưng vẫn ôm chặt cổ Ba, lũ con trai đập tay chân loạn xạ để nổi lên. Được một lúc là Ba đứng lên… Đứa nào ở xa Ba chừng 1 mét là Ba kéo lại gần cho bám vào vai… rồi ba cho sang bên kia bãi cát có anh Nhi và anh Sơn Ba Huế đã bơi sang trước, đang đứng nhìn Ba cho chúng tôi tập bơi và uống nước no bụng, thích chí hai anh cười ngặt ngẽo. Chúng tôi chơi đào giếng, xây nhà, anh Nhi còn nằm dài cho chúng tôi đắp cát từ chân đến cổ… sau đó chia phe rượt đuổi, la hét cười như nắc nẻ… mệt nhoài. Măt rời sắp lặn nên Ba gọi về : lại sang sông, ra giữa giòng Ba lại cho uống nước và cho bơi loạn xạ . Ấy vậy mà đứa nào cũng biết bơi và không sợ nước nữa. Riêng tôi thì sau này lặn nước rất giỏi vì nhờ luyện tập nín thở nhiều.

NHƯ TIẾNG THỞ DÀI

có nỗi nhớ dịu dàng ở nơi tim
cứ ngọ nguậy lúc trời vừa sập bóng
như tiếng mưa than van suốt mùa đông cóng
thâm u như tiếng kinh cầu
nỗi nhớ đã chìm vực sâu
lúc chiều tàn nhạt nắng..

để em nhìn quanh
ngoái về miền xa vắng
khoảng trống nào vồn vã gọi tên
để em nhìn lên trên vòm trời đêm
nỗi nhớ vẫn còn đó y nguyên,
chùng chình rơi vào sóng mắt
ngôi sao nào vụt tắt
cho mi em ngấn giọt u phiền

Rêu

LỊCH SỬ BÀI HÁT JINGLE BELLS

Jingle Bells (Chuông Reo Vang) có lẽ là bản nhạc mùa giáng sinh được nhiều người biết nhất, được ca hát nhiều nhất ở nước Mỹ. Đối với hàng triệu người, ca khúc nhỏ bé và đơn giản này không thể thiếu được trong mùa lễ Giáng sinh cũng như mùa giáng sinh không thể thiếu ông già Noel, con nai Rudolph, cây thông, thiệp mừng, quà cáp và những bữa tiệc thịnh soạn. Vậy mà có điều rất mực trớ trêu là bản nhạc Jingle Bells chẳng chứa lấy một câu một chữ nào đề cập đến ngày lễ lớn đó cả, và thực ra nó được viết để hát trong một ngày lễ khác biệt hẳn lễ Giáng sinh.

Anh James S. Pierpont, một người sinh trưởng tại Medford tiểu bang Massachusetts, rất có năng khiếu về âm nhạc. Ngay từ lúc còn nhỏ anh đã không chỉ trình diễn trong ca đoàn nhà thờ mà lại còn đánh đàn phong cầm nữa. Lớn lên anh phụ giúp cha là mục sư giáo phái Unitarian tại Medford, làm việc với ca đoàn và các ca viên, nhạc sĩ.

CHÚC MỪNG GIÁNG SINH 2013

THẰNG GIÀ NOEL

“Thằng Già Noel”. Vâng, đêm Giáng sinh năm vừa rồi hắn đã bị gọi như thế. Hắn không được gọi bằng Ông thân thương như những ông già Noel khác do mấy đứa bạn của hắn hóa trang. Cái nghề hóa trang thành ông già Noel đem niềm vui đến cho mấy đứa trẻ nhân mùa Giáng sinh, tính đến năm nầy, nếu hắn dằn lòng đeo đuổi thì hắn đã có thâm niên công việc năm thứ tư. Dù sao thì hắn cũng đã tới những ba năm nghề. Cơm cha áo mẹ, gạo dỡ mắm đùm ở quê lên đất Sài gòn cắm đầu với sách vở, đâu phải sinh viên nào nhà cũng nghèo nhớt mồng tơi như nhà hắn, ăn nhín nhịn thèm lại kiên trì bám được tới những ba năm đi làm chuyện ban phát quà tặng như hắn !?

Hắn gọi chuyện hắn làm đó là nghề. Là nghề, nghề nghiệp hẳn hoi. Chẳng lẽ một năm làm có một ngày - không, đúng ra chỉ một buổi - thì không thể gọi chuyện làm đó là một nghề được hay sao.

MÓN QUÀ GIÁNG SINH

Người ta nói rằng có quá nhiều bạn bè đôi khi cũng gây phiền phức, và điều đó xảy ra trong trường hợp của tôi.

Một tuần lễ nữa là đến Giáng Sinh rồi, thế mà tên năm người thân trong danh sách của tôi vẫn chưa được tôi mua quà. Bởi vì bạn tin được không, trong túi tôi chỉ còn đúng ba đôla! Làm sao tôi mở miệng nói với ba mẹ tôi và ba người bạn của tôi rằng tôi chỉ có thể chi cho mỗi người sáu mươi xu thôi?

Tôi đề nghị với Joanie, bạn thân của tôi:

    - Năm nay tụi mình nên đặt ra giới hạn cho từng món quà đi.

Joanie đồng ý ngay:

    - Hay đấy. THế thì mỗi món không được quá năm đôla nhé?

Tôi cảm thấy mình đúng là "trùm sò" khi kỳ kèo với nó:

    - Nếu mỗi món không được quá sáu mươi xu thì cậu nghĩ sao?

GIÁNG SINH ĐANG ĐẾN, NHỚ DÌ LUCIA MỘT THỜI …

Sau mấy tháng bị “giam” trong khu lán trại chật hẹp, tù túng, thường trực bị căng thẳng bởi tiếng kiểng và tu huýt, chúng tôi được “xả trại” để đi “ngao du” đây đó trong hơn một tháng, quả thật là một niềm vui và hạnh phúc của tất cả sinh viên. Được trở lại đời sống thoải mái, tự do - hỏi ai mà không thích? Năm 1972, chúng tôi đang hồn nhiên với ước mơ nơi giảng đường đại học, hay đang sum họp với đám học trò thơ ngây đầy ắp tiếng cười - thì lênh Tổng động viên được ban hành khẩn cấp! Mỗi người nhận được một tấm giấy nhỏ của Nha động viên, và lục tục lên đường…

Đại đội của chúng tôi được chở về huyện Ninh hòa, nằm tại ngã ba nơi giao nhau giữa quốc lộ 1 và quốc lộ 26 đi Buôn mê thuột, cách thành phố Nha trang khoảng 33 ki lô mét; rồi được phân chia thành nhiều nhóm, đi về các xã. Chúng tôi được đến các xã Ninh đông, Ninh giang, Ninh thọ, Ninh tây, Ninh phước…

Ở xã Ninh đông, vào một buổi chiều buồn, tôi đi bộ lang thang trong xã, ghé thăm ngôi nhà thờ yên vắng, cổ kính, xinh đẹp. Đi lơ ngơ trong sân cô nhi viện, tôi tình cờ gặp người nữ tu dáng gầy, khuôn mặt thanh tú, trong bộ áo chùng mầu đen đang đi trên dãy hành lang cách tôi vài mét. Tôi tiến lại, thăm hỏi bâng quơ, và làm quen với dì. Thời gian ở Ninh đông gần một tuần lễ, tôi vẫn thường nao nức đến nhà thờ thăm dì vào mỗi chiều như một niềm an vui còn lại…

TRÁNG KHÍ

Tây Sơn đế nghiệp chẳng dài lâu

Để mãi muôn đời nỗi tiếc đau

Đông định Bắc bình nội loạn thấm

Xiêm tan Mãn bại ngoại xâm sầu

An bang võ tích ngời ngời sắc

Tế thế văn lưu rỡ rỡ màu

Áo vải cờ đào bừng tráng khí

Đọc Ai Tư Vãn … ngẩng cao đầu

Từ Khánh Phượng

MÙA LÚI LÊN

Đèn trong xe chợt bật sáng lên, xe chầm chậm tấp vào lề nhưng ra vẻ không muốn dừng hẳn lại. Anh phụ xe lách cửa nhảy vội xuống biến vào màn đêm. Loáng thoáng ngoài kia những vệt đèn tín hiệu xanh đỏ quét hất lên trần xe. Chỉ là trạm lưu động của công an giao thông đang làm việc, một vài người khách kéo vội cái chăn đắp trùm lên mặt, họ lơ mơ ngủ tiếp. Thoáng chốc cánh cửa xe đã đóng lại, đèn trong xe tắt phụt chỉ còn lốm đốm vài ánh đèn ngủ tờ mờ. Chiếc xe khách lại tăng ga lao vụt trên đường dài.

Đồng hồ điện tử ở cabin xe nhấp nháy báo đã gần 2 giờ sáng. Ở giường ghế phía trước thằng Kha nằm im lìm không động đậy. Tôi biết nó cũng giống như tôi, từ hôm giờ nó không có ngủ. Đường về quê sáu - bảy trăm cây số, ngày rày lên xe đánh một giấc là sáng đã về tới nhà. Ai cũng nói như vậy. Nhưng tôi với thằng Kha chẳng khi nào ngủ được ngon trên xe trong những chuyến về quê, cho dù bây giờ xe khách đi lại đã có nhiều dễ chịu, tiện nghi hơn lúc trước đây. Lâu lâu mới về quê, ai đã từng trải qua cảnh nầy mới thấy được những thao thức chỉ để đo để đếm từng phút từng giây bước đường trở về…

-  Noel - Tết Tây kỳ nầy tao về quê. Mầy về cùng không ?

CHÍN CHIỀU

  

Chiều chiều ra đứng ngõ sau

Bụi hồng phố thị trắng phau quê nhà

Lối bừa đẫm giọt mưa sa

Gốc xoài mòn dấu mẹ già ngồi trông

Dặm dài chín núi mười sông

Chiều chiều đứng với chiều mông mênh chiều

Vĩnh Ngôn

VĂN TẾ VŨ TIÊN SINH

Nhà nghiên cứu Tuồng : Vũ Ngọc Liễn

Vũ Ngọc Liễn (1924 - 2013)

Ông sinh ngày 18.11.1924 tại thôn Xương Lý (còn gọi là Vũng Nồm), tổng Trung An, huyện Phù Cát - nay thuộc xã Nhơn Lý, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Ông được mọi người xem là nhà “Đào Tấn học” có uy tín. Đào Tấn, một đại thần nhà Nguyễn đất Bình Định mê hát bội hơn mê làm quan, được phong là Hậu Tổ Tuồng, được nhiều người biết đến văn tài là nhờ không ít công sức của nhà nghiên cứu Tuồng : Vũ Ngọc Liễn.

Ngày 28.11.2013 ông qua đời đã để lại sau lưng khoảng trống nối tiếp khảo cứu về tuồng, để lại không ít tiếc thương của người hậu thế ở Bình Định.

Bài văn tế hôm đưa linh ông về miền dị lộ của Giáo viên Văn Trường chuyên Lê Quý Đôn -  Quy Nhơn Trần Hà Nam dưới đây đã khắc họa đủ hình ảnh của một Lão Ngoan Đồng - Vũ Ngọc Liễn.

TA VỀ THÔI

Mẹ sinh ta ra đời

Là mở cửa bầu trời

Tay, chân bơi chới với

Miệng khóc, cười chơi vơi…

Từ đó,

Ta vào đời!

Đắm chìm trong luật chơi

Say đam mê hút trắng

Nhỏ giọt tình đầy, vơi

Rồi gió bên thềm rối

Mộng bồng bềnh mây trôi

Bóng thời gian hấp hối

Hương nắng một màu vôi…

Chiều nay,

Nhìn lá rớt

Nghe tim mình đơn côi

Nụ cười trơ khô khốc

Thả hồn…

Ta về thôi!

Nguyễn Ngọc Thơ

Khóa 8 QuangTrung BinhKhe

           

MỜI RAO NỤ CƯỜI

Người xưa nói "Thời thanh bình cửa thường bỏ ngõ". Nhưng nay đố ai dám ngủ mà cửa không đóng then không gài. "Khi đất nước tôi thanh bình … Mọi người ra phố mời rao nụ cười" ! Nhưng vừa rồi thấy hình ảnh những nụ cười hớn hở khi hôi của mà ngỡ ngàng. Dân ta đúng là khét tiếng nhậu !? Hơn ngàn thùng bia của chiếc xe bị nạn hôm 4.12 ở Đồng Nai bốc hơi sạch sẽ trong vòng nửa tiếng đồng hồ ! Và để lại sau lưng những ngổn ngang, những quặn lòng.

May mà vẫn còn đây đó tiếng nói của lương tri !

THI NẠI KÝ

Ông hoàng giáp Nguyễn Văn Hiển trong Đồ Bàn Thành Ký nói : Nhìn xa xa về hướng đông, thấy những làn sóng nhấp nhô bao la bát ngát cùng đổ vào khoảng bến Hổ và sông Nhạn, đó là cửa bể Hỗn Cảng tức cửa tấn Thi Nại. Đây là đứng ở thành Đồ Bàn mà nhìn. Sách Đại Nam Nhất Thống Chí của triều Nguyễn nói : Đầm Biển Cạn ở phía đông huyện Tuy Phước, chu vi hơn 9500 trượng, nước đầm đổ vào cửa Thi Nại. Sách Đại Nam Nhất Thống Chí thấy nước đầm đổ ra bể. Còn ông Hoàng giáp Hiển  thấy nước bể đổ vào đầm. Khi cầm bút chép thì chuyện đã là của thời quá khứ. Nghìn năm trước là quá khứ. Mà vài giờ trước cũng là quá khứ.  Lịch sử là ký ức. Sự chuyển dịch của ngôn ngữ con người qua ký ức là quá lớn. Nên nghe nói Thi Nại trước là Thi Lị Bi Nại là do chuyển từ Cri Vinaya. Cri Vinaya hay Cri Vijaya? Nghe nói đấy là tên một vị vua Chiêm, người đã chuyển kinh đô Indrapura (Đồng Dương) về phía nam, từ đó mới có tên đất Vijaya, Bình Định,  đất đặt theo tên vua, kinh đô cũng theo tên vua, kinh đô Vijaya, Đồ Bàn? Và cái đầm nước mặn phía đông kinh đô cũng theo tên vua, đầm Cri Vijaya?  Tất cả cũng chỉ để gọi một vùng non sông đất nước mà thôi.

HÙ CHÀNG TRAI SẮP LÀM RỂ

Xin cảm thông chia sẻ với chàng trai

Bị con gái ta tròng gông vào cổ

Rất êm ái chẳng hề than thở

Cũng như ta, ba mươi năm trước thôi mà

Chuông cơ quan vừa báo tan ca

Tay hổi hả đề xe nổ máy

Ngồi với bạn ly bia chưa cạn đáy

Mắt liếc xem đồng hồ mấy giờ?

Ôi một thời bay bổng với nhạc, thơ

Lại giật mình khi nghe chuông điện thoại

- Anh ở đâu sao không nghe máy?

(Cứ ò e quý khách vui lòng…)

Đừng buồn chi

Muốn vun vén phía bên chồng

Con gái ta cũng học theo tính mẹ

(Người giữ khung thành nào cũng thế

Hợp lý ra vô bảo vệ lưới nhà)

Mình gốc miền Trung giữ phong tục ông cha

Chàng rể lớn như là con trai trưởng

Nếu có mỏi vì chiếc gông phải vướng

Thì hít thở sâu, nhắm mắt vào…

- Thiền.

Trần Viết Dũng