CÁC SẮC PHONG CỦA HỌ TRẦN Ở HOÀI NHƠN CÓ NGỤY TẠO KHÔNG !

            Đọc được status cho rằng các sắc phong của họ Trần ở Hoài Nhơn nằm trong dạng ngụy tạo, mình cũng phải lên tiếng. Vì mình tâm đắc với cách đặt câu hỏi, là cách giáo dục mà mình được học trước 1975, tâm đắc với chủ trương Khai Dân trí của các cụ ngày xưa, phải luôn luôn cầu học. Có đặt câu hỏi và trả lời mới sáng tỏ vấn đề, dù vấn đề đã trải qua mấy thế kỷ.

            Cho rằng các sắc phong của họ Trần ở Hoài Nhơn ngụy tạo, là hàng giả. Có thể tóm gọn theo mấy ý:

1. Sắc phong năm 1594, có đề cập Trấn Biên dinh Phó tướng Dương Đàm hầu . Nhưng theo Đại Nam thực lục, cơ quan hành chánh Trấn Biên dinh (鎮邉營) chỉ có mặt bắt đầu vào năm 1629. Vậy làm sao mà vào năm 1594 thời cha con Nguyễn Hoàng còn ở ngoài Bắc mà đã có dinh Trấn Biên xứ Quảng Nam được ?

2. Sắc phong năm 1564, Trần Ngọc Trách, cha của Phó tướng Dương Đàm hầu chỉ có tước là Huệ Trung Bá khi mất, nhưng lại được triều đình truy phong hàm Kim tử Vinh Lộc Đại phu. Làm sao mà lại được truy phong tới chánh nhất phẩm để mà được đặc thụ hàm Kim tử Vinh Lộc Đại phu?

3. Với sắc phong thần thời chúa Nguyễn Phước Trăn. Phong cho Dương Đàm hầu Trần Ngọc Phân là “thượng đẳng phúc thần”. Toàn bộ các chúa Nguyễn đều dùng niên hiệu nhà Lê, phong thần như thế thì dùng niên hiệu gì ? Và quan trọng hơn là dùng ấn gì ?

4. Với sắc phong cho Trần Đức Hòa tập ấm. Trần Ngọc Phân là một Võ quan, con của ông là Trần Đức Hòa được tập ấm chức Hoằng Tín đại phu lại thuộc Văn giai. Lẽ ra con của ông phải được tập ấm theo Võ giai chứ! Sau Trần Đức Hòa cũng là một Võ quan, nó không hợp lý, và cũng là ngụy tạo vậy!

            Mình cũng tạm tóm gọn giải thích những gì mình hiểu Chuyện xưa, vì sau 1975 mình có được học Lịch sử của trường lớp nào đâu!

1. Mình thấy Đại Nam thực lục Tập I, Nxb Giáo dục 2001 bản pdf trang 39, chép năm 1602 Nguyễn Hoàng vượt đèo Hải Vân vào Điện Bàn:

     + Bây giờ Khám lý phủ Hoài Nhơn (nay thuộc Bình Định) là Trần Đức Hòa (bấy giờ gọi là Cống quận công, là con Dương Đàm hầu Trần Ngọc Phân, Phó tướng dinh Quảng Nam) đến yết kiến, chúa đãi rất hậu.

      Cũng vậy ở trang 49 xác định sự kiện vào năm 1629:

+ Văn Phong ở Phú Yên dùng quân Chiêm Thành để làm phản. 

Phó tướng Nguyễn Phúc Vinh (con trưởng Mạc Cảnh Huống, lấy công chúa Ngọc Liên, cho theo quốc tính, sau đổi làm [hệ tính] Nguyễn Hữu) đi đánh dẹp yên và lập dinh Trấn Biên. (Khi mới mở mang, những nơi đầu địa giới đều gọi là Trấn Biên). Vì có công ấy, đặc biệt cho dùng ấn son.

            Nếu xét Đại Nam thực lục đã xác nhận: “Khi mới mở mang, những nơi đầu địa giới đều gọi là Trấn Biên”, mường tượng ra cách chép của Quốc sử quán triều Nguyền, không phải là bắt đầu từ năm 1629 mới có dinh Trấn biên. Xét năm 1594 dinh Quảng Nam là địa đầu cương vực phía Nam của Lê-Trịnh và cũng là của Lê-Nguyễn, năm 1593 Nguyễn Hoàng ra Đông đô nhận chức Trung quân đô đốc phủ Tả đô đốc, Chưởng phủ sự Thái úy tước Đoan quốc công, dù bị ở lại tới năm 1600 mới được về Nam. Hẳn sau Quốc sử quán cũng gọi luôn dinh Quảng Nam là Trấn biên dinh vậy. Sắc phong năm Quang Hưng thứ 17 (tức năm 1594) của triều Lê-Trịnh không có gì trái ngược với sử liệu.

2. Xem trong Lịch triều Hiến chương loại chí của Phan Huy Chú về Cấp bậc phong ấm cho Cha mẹ, Vợ con các công thần ở trang 634 sách đã dẫn, Tập I, Nxb Giáo dục 2005 bản pdf, thì với các sắc phong của họ Trần ở Hoài Nhơn, mình hiểu thế nầy:

Đô chỉ huy sứ vệ Cẩm Y Trần Ngọc Phân được phong tước Dương Đàm hầu năm 1564, nên Cha mẹ, Vợ con của Dương Đàm hầu cũng được ban tước phẩm theo đúng điển lệ đời Hồng Đức, công thần được tước Hầu thì Cha mẹ được phong kém con một bậc:

+ cha và ông : phong Bá

+ mẹ và bà : được Tự phu nhân

+ vợ : được Chánh phu nhân

+ trưởng nam : được Hoằng Tín đại phu

            Xét sắc truy tặng cha của Dương Đàm hầu là Trần Ngọc Trách tước Huệ Trung bá, hàm Đặc tiến Kim tử Vinh Lộc đại phu là ban cho người được Ấm phong vừa mới mất. Hàm Đặc tiến Kim tử Vinh Lộc đại phu là hàm Tản quan Chánh nhất phẩm, có phẩm nhưng không có thực chức. Dù Trần Ngọc Trách mất hay còn tại thế thì tước phẩm cũng đều đúng với điển lệ đời Hồng Đức. Nếu sắc phong là hàng giả thì cũng khá khen kẻ ngụy tạo nắm vững Quan chế đời Lê.

3. Cũng vậy, với sắc phong trao chức Hoằng Tín đại phu cho Trưởng nam của Dương Đàm hầu là Trần Đức Hòa, thấy đúng với điển lệ Ấm phong đời Hồng Đức mà Phan Huy Chú đã khảo.

Còn vấn đề Hoằng Tín đại phu thuộc Văn giai! Mình không có điều kiện tham khảo hết các sắc phong thời Lê, công thần thuộc Võ giai, ấm phong cho con phải theo đúng Võ giai, chưa rõ có đạo sắc nào như vậy hay không. Nhưng mình nghĩ Hoằng Tín đại phu cũng là chức Tản quan thuộc Văn giai thì ở bước đầu tập ấm, Cha thuộc Văn giai hay Võ giai không có gì phải phân vân. Bước đầu tập ấm phải học, phải tập Lễ đã.

4. Khảo các sắc phong của họ Trần là để đối chiếu Tường thuật của Cristoforo Borri năm 1631, ông đã viết ở Bình Định ra sao, tâm thế của mình là vậy. Lại nữa về ấn triện mình không có chuyên môn, nên không được hiểu sâu vấn đề mà chủ nhân status đã đặt ra, việc nầy phải dành cho những nhà chuyên trách. Nhưng là câu hỏi hay, mình cũng lạm bàn:

+  Báo chí thường mang tính tô đậm sự việc thông tin. Sắc phong thần đời chúa Nguyễn Phúc Trăn, niên hiệu của vua Lê Hy Tông là năm Chánh Hòa thứ 10 (tức năm 1689) do Câu kê kiêm Tri bạ Trần Đình Ân “đối chiếu sổ bộ và soạn thảo” – hiểu theo nghĩa của từ Đối đồng (對同). Bản sắc là tặng thần hiệu Phu Nghĩa chi thần cho Đô chỉ huy sứ vệ Cẩm Y, Đô chỉ huy sứ Đô Thiêm sự (tức Dương Đàm hầu Trần Ngọc Phân).

     Với thần hiệu Phu Nghĩa chi thần, chưa xếp bậc Hạ đẳng, Trung đẳng hay Thượng đẳng thần gì hết, tức đó là sắc ban thần lần đầu tiên.

     Chưa thấy sắc tặng cho Dương Đàm hầu là Thượng đẳng Phúc thần! Chẳng qua chỉ là nghe nói đi rồi tô đậm lại (sic!).

            Xem vậy, các sắc phong của họ Trần ở Hoài Nhơn xét qua sử liệu, thấy nó không là hàng giả. Nhưng mình tâm đắc với cách đặt câu hỏi của chủ nhân status. Mình cũng rất tâm đắc tâm thế của chủ nhân, nên mình nay cũng bắt chước có lời: Dĩ nhiên mình có thể sai, mời người đọc lên tiếng để chúng ta cùng học hỏi.

 Phan Trường Nghị

 .